Rozliczanie czasu pracy osoby z niepełnosprawnością przy zgodzie lekarza na pracę w systemie równoważnym

Czas pracy osoby z niepełnosprawnością uzależniony jest od orzeczonego stopnia niepełnosprawności i wynosi:

• maksymalnie 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo – w odniesieniu do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności,
• maksymalnie 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo – osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Bez względu na stopień niepełnosprawności pracownicy niepełnosprawni nie mogą być zatrudniani w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej.

Powyższe postanowienia – zarówno dotyczące nadgodzin, pracy w porze nocnej, jak też norm czasu pracy – nie mają jednak bezwzględnego charakteru. Nie stosujemy ich:

• do osób niepełnosprawnych zatrudnionych przy pilnowaniu,
• w sytuacji, gdy na wniosek niepełnosprawnego pracownika lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników (lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą) wyrazi na to zgodę.

Zgoda lekarza

Zgoda lekarza udzielona może być tylko na wniosek pracownika z niepełnosprawnością i w zakresie wniosku. To ostatnie nie wynika wprost z ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jednak konstrukcja przepisów musi prowadzić do takiego wniosku – lekarz nie może wykraczać poza treść oczekiwanej przez pracownika zmiany.

Przykład: Pracownik z niepełnosprawnością wnioskuje do lekarza o zgodę na pracę w godzinach nadliczbowych. Lekarz nie może wskazać w zgodzie na niestosowanie wszystkich przepisów art. 15 ustawy o rehabilitacji, gdyż byłoby to sprzeczne z treścią zgody.

Niestety w wielu przypadkach treść zgody nie jest do końca jasna. 

Przykład: „Wyrażam zgodę na pracę powyżej 7 godzin” przy wniosku pracownika z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na pracę w systemie równoważnym interpretacyjnie może wywoływać znaczące problemy. Zapis ten może być rozumiany jako:

– zgoda na pracę po 8 godzin dziennie, czyli przejście na 8-godzinną normę dobową,

– zgoda na pracę w godzinach nadliczbowych,

– zgoda na planowanie pracy w wymiarze dobowym przekraczającym 7 godzin.

Na pewno jednak nie stanowi wprost realizacji wniosku, a jej odczytanie możliwe jest właściwie tylko wraz z wnioskiem.

Trafnym zapisem byłoby np. wskazanie „Wyrażam zgodę na pracę w systemie równoważnym czasu pracy, do 12 godzin na dobę, przy zachowaniu norm czasu pracy wynikających z art. 15 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 913)”. Tak zgoda oznaczałaby możliwość wydłużeń dobowych do 12 godzin przy odpowiednich skróceniach czasu pracy w innych dniach lub większej liczbie dni wolnych od pracy w okresie rozliczeniowym tak, by zachować średnio 7 godzin. Taka zgoda nie pozwala jednak na wydłużenie tygodniowego czasu pracy – odesłanie wprost do norm z art. 15 ust. 2 ustawy oznacza, że zachowana musi zostać stała, 35-godzinna norma tygodniowa.

Ważne: Warto by pracownik wnioskując o zgodę jasno wyraził to, co chciałby, aby zostało w treści zgody wskazane.

System równoważny

Przykład: Lekarz wyraził zgodę, by wnioskujący o nią pracownik z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności pracował „w systemie 12-godzinnym (równoważny system czasu pracy), do 40 godz. tygodniowo”.

Jest to zgoda na możliwość stosowania wydłużeń do 12 godzin na dobę i do 40 godzin tygodniowo, ale – w związku z tym, że lekarz nie odniósł się do norm czasu pracy – przy zachowaniu norm czasu pracy dla osób z niepełnosprawnością. W przyjętym okresie rozliczeniowym należy w taki sposób planować pracę, by zachować wymiar oparty na 7-godzinnej normie dobowej. W konkretnym tygodniu wydłużenie może następować z ograniczeniem do maksymalnie 40 godzin (lekarz nie wskazał na „średnio 40 godzin tygodniowo”).

Podstawa prawna: