Gdy sąd pracy wyda postanowienie o zabezpieczeniu nakazujące pracodawcy dalsze zatrudnianie zwolnionego wcześniej dyscyplinarnie pracownika, pracownik ten podlega ubezpieczeniom w ZUS wstecz od daty wyrejestrowania.
Taki wniosek wynika z pisma ZUS z 27 listopada 2025 r., znak DI/200000/43/1170/2025.
W stanie faktycznym, który oceniał ZUS, pracodawca rozwiązał stosunek pracy na mocy art. 52 § 1 kodeksu pracy z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Następnie pracownik został wyrejestrowany z ubezpieczeń społecznych. Wskutek odwołania sąd wydał jednak postanowienie w sprawie udzielenia zabezpieczenia roszczenia poprzez nakazanie pracodawcy dalszego jego zatrudniania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego. Pracodawca miał wątpliwość, jaką datą wskazać w dokumentach zgłoszeniowych w ZUS.
Podstawy zwolnienia dyscyplinarnego
Z przepisów kodeksu pracy wynika m.in., że pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie:
- ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych,
- popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem,
- zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowa-nym stanowisku.
Z orzecznictwa sądowego wynika, że zachowanie pracownika uzasadniające rozwiązanie przez pracodawcę umowy o pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. powinno być bezprawne, zawinione i naruszające lub zagrażające interesom pracodawcy.
Ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych
Dla zastosowania ww. przepisu decydujące znaczenie ma ustalenie, czy dany obowiązek jest podstawowy, a w dalszej kolejności – czy jego naruszenie ma charakter ciężki.
Ważne! Do przydania naruszeniu obowiązku pracowniczego charakteru ciężkiego nie wystarcza bezprawność zachowania pracownika.
Określenie „ciężkie naruszenie” należy tłumaczyć z uwzględnieniem stopnia winy pracownika i zagrożenia dla interesów pracodawcy, powstałego wskutek jego działania lub zaniechania. Wina pracownika stanowi element podmiotowy kwalifikacji zarzucanego czynu, a ocenie podlega subiektywne nastawienie psychiczne sprawcy do swojego działania lub zaniechania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 listopada 2022 r., sygn. akt III PSK 239/21).
Istota tzw. zabezpieczenia roszczenia
Z art. 755(5) kodeksu postępowania cywilnego wynika, że w sprawach z zakresu prawa pracy, w których pracownik podlegający szczególnej ochronie przed rozwiązaniem stosunku pracy za wypowiedzeniem lub bez wypowiedzenia dochodzi roszczenia o uznanie wypowiedzenia stosunku pracy za bezskuteczne lub o przywrócenie do pracy, sąd na wniosek uprawnionego na każdym etapie postępowania udzieli zabezpieczenia przez nakazanie dalszego zatrudnienia go przez pracodawcę do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Podstawą udzielenia zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia.
Ważne! Sąd może odmówić udzielenia zabezpieczenia wyłącznie w sytuacji, gdy roszczenie jest oczywiście bezzasadne.
Obowiązek ubezpieczeń społecznych
Pracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. Za pracownika – zgodnie z art. 2 k.p. – uważa się osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę. Z art. 22 § 1 k.p. wynika, że przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Stanowisko ZUS
W ramach analizy ZUS m.in. wskazał, że opisany mechanizm zabezpieczenia roszczenia wprowadza „tymczasowe” przywrócenie pracownika do pracy, które ma istnieć do czasu prawomocnego wyroku sądowego i ma na celu zabezpieczenia interesów pracownika na etapie trwającego postępowania sądowego. Stwierdził, że tym samym pracownik, któremu sąd udzielił zabezpieczenia przez nakazanie dalszego zatrudnienia go przez pracodawcę do czasu prawomocnego zakończenia postępowania, podlega ubezpieczeniom społecznym od daty rozwiązania stosunku pracy.
Finalnie ZUS zaakceptował stanowisko pracodawcy, że datą, z jaką należy zgłosić przywróconego do pracy postanowieniem sądu pracownika, będzie data wyrejestrowania go z ubezpieczeń społecznych.
Podstawa prawna:
