Obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od premii wypłaconej pracownikowi istnieje również po ustaniu stosunku pracy.
Z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że:
- obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Polski są pracownikami,
- obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby będące pracownikami, członkami rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych,
- obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia pracowników
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracowników stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Wyjątkowo są z niej wyłączone przychody wymienione w § 2 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 316), a także wynagrodzenie chorobowe wypłacane na podstawie art. 92 kodeksu pracy.
Z orzecznictwa Sądu Najwyższego
Do obowiązku oskładkowania przychodów wypłaconych pracownikowi po ustaniu zatrudnienia odniósł się m.in. Sąd Najwyższy w uchwale z 26 sierpnia 2021 r. (sygn. akt III UZP 1/21). Wskazał m.in., że nagroda roczna wypłacona funkcjonariuszowi Służby Celno-Skarbowej po ustaniu tytułu obowiązkowego ubezpieczenia społecznego stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.
Taki sam wniosek wynika również z indywidualnej interpretacji wydanej przez ZUS 13 kwietnia 2022 r. (znak: DI/100000/43/441/2022).
Stanowisko ZUS
Stan faktyczny dotyczył wypłaty premii rocznej, która nastąpiła już po ustaniu stosunku pracy. W ramach analizy ZUS m.in.:
- wskazał, że źródłem istnienia obowiązku ubezpieczeń społecznych jest posiadanie tytułu do objęcia tymi ubezpieczeniami,
- podał, że ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, co do zasady, możliwe jest wyłącznie wówczas, gdy dana osoba posiada tytuł do ubezpieczeń lub gdy przychód osiągany przez tę osobę pozostaje w bezpośrednim związku z takim tytułem, np. z wcześniej wykonywaną pracą w ramach stosunku pracy, co dotyczy również ww. stanu faktycznego,
- podkreślił, że bez znaczenia pozostaje fakt że na moment wypłaty premii dana osoba nie jest już pracownikiem; istotne jest, że premia pozostaje w bezpośrednim związku z wcześniej obowiązującym stosunkiem pracy stanowiącym tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym dla konkretnej osoby.
Finalnie ZUS stwierdził, że istnieje obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne od premii rocznej wypłaconej byłemu pracownikowi po ustaniu stosunku pracy.
Podstawa prawna:
