Praca po zakończeniu dnia wolnego, a przed godziną rozpoczęcia pracy wynikającej z rozkładu obowiązującego pracownika nie stanowi już pracy w dniu wolnym i nie jest rozliczana według reguł przypisanych do pracy w wolną niedzielę czy święto. Stanowić będzie pracę w godzinach nadliczbowych z tytułu przekroczenia normy średniotygodniowej czasu pracy.
Przepisy przewidują szczególną formę rekompensaty pracy w niedzielę i święta. Pracownikowi wykonującemu pracę w niedzielę lub święto pracodawca jest obowiązany zapewnić inny dzień wolny od pracy (art. 15111 k.p.):
- w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po danej niedzieli, a jeżeli jest to niemożliwe,
- do końca okresu rozliczeniowego; w takim też terminie rekompensuje się pracę w święto, jeżeli to także jest niemożliwe,
- za każdą godzinę przepracowaną w niedzielę lub święto wypłacany jest dodatek 100 proc. do wynagrodzenia.
Ważne: Za pracę w wolną niedzielę lub święto przysługuje co do zasady cały dzień wolny nawet wówczas, gdy pracownik przepracował 2 czy 3 godziny.
Godziny graniczne niedzieli lub święta
Za pracę w niedzielę i święto uważa się pracę wykonywaną między godziną 6:00 w tym dniu a godziną 6:00 w następnym dniu, chyba, że u danego pracodawcy została ustalona inna godzina. Zmiana godzin granicznych nastąpić może w regulaminie pracy bądź w obwieszczeniu o czasie pracy u tych pracodawców, którzy regulaminu nie wydają. Typowym przykładem, w którym konieczne jest dostosowanie „czasu trwania” niedzieli i święta do organizacji pracy jest stosowanie pracy zmianowej z oznaczonymi zmianami. np. od 5:00 do 13:00, 13:00-21:00, 21:00-5:00 i pracą każdego dnia tygodnia.Ważne:
Godziny graniczne – bądź z art. 1519 k.p., bądź z przepisów wewnętrznych – wyznaczają przestrzeń czasową, która traktowana jest jako niedziela lub święto. Praca w tych tylko granicach podlega rekompensacie według regulacji art. 15111 k.p. W żadnym razie nie można traktować jako pracy w niedzielę lub święto pracy po zakończeniu tego przedziału godzinowego (czyli np. po 6:00 w poniedziałek, jeżeli pracodawca nie wprowadził innych godzin granicznych niż kodeksowe).
Do pracy po dniu wolnym należy zastosować regulacje dotyczące pracy w godzinach nadliczbowych. Część pracodawców nieprawidłowo ją jednak kwalifikuje jako przekroczenia dobowe.
Praca po wolnej niedzieli lub święcie
Jako pracę w godzinach nadliczbowych kwalifikujemy pracę albo ponad normy czasu pracy albo ponad dobowy wydłużony wymiar czasu pracy. Normy czasu pracy wynoszą: Praca nadliczbowa dzieli się na nadgodziny: Praca nadliczbowa poza dobą pracowniczą nie może stanowić przekroczenia dobowego – jedyna możliwość to zakwalifikowanie jej jako przekroczenia średniotygodniowego (nadgodziny średniotygodniowe). Doba pracownicza to bowiem czas 24 godzin od godziny, w której pracownik rozpoczyna pracę zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Nie trwa ona do godziny rozpoczęcia pracy, jak również nie jest „stała i niezmienna”. Wyznaczana jest od godziny oznaczonej jako początkowa godzina pracy w rozkładzie na dany dzień.
Przykład:
Pracownik pracował w sobotę od 10:00 do 18:00, niedzielę miał wolną. W poniedziałek zgodnie z rozkładem miał pracować od 11:00 do 19:00, został jednak wezwany do pracy na godz. 8:00 i wykonywał pracę dodatkowo do 11:00 (następnie pracował zgodnie z rozkładem).
„Niedziela” zakończyła się o godz. 6:00 w poniedziałek kalendarzowy. Cała praca dodatkowa (8:00-11:00) przypadała zatem poza niedzielą. Nie jest objęta również dobą pracowniczą – jedna doba się zakończyła (rozpoczęta w sobotę o 10:00 – doba to konkretnie 24 godziny; nie może być liczona w sposób ciągły do godziny rozpoczęcia pracy), a kolejna się jeszcze nie zaczęła (trwać będzie od 11:00 w poniedziałek do 11:00 we wtorek), a zatem stanowi przekroczenie średniotygodniowe.
Za pracę w godzinach nadliczbowych pracownik powinien otrzymać normalne wynagrodzenie za pracę powiększone o dodatek z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych w wysokości 50 proc. lub 100 proc. wynagrodzenia (art. 1511 k.p.).
Dodatek w wysokości 100 proc. wynagrodzenia przysługuje za pracę w godzinach nadliczbowych m.in. za nadgodziny średniotygodniowe.
Przy rozliczeniu finansowym należy uznać, że poza wynagrodzeniem pracownik powinien otrzymać 100 proc. dodatek za każdą godzinę wykonywania pracy nadliczbowej po dniu wolnym, a przed godziną rozpoczęcia pracy wynikającą z rozkładu.
W razie rozliczenia czasem wolnym (art. 1512 k.p.) przepisy nie różnicują ilości czasu wolnego w zależności od rodzaju nadgodzin – jeżeli pracownik złoży wniosek, to czas wolny (o ile oczywiście pracodawca zgodzi się na taką formę rekompensaty) udzielony byłby w wymiarze „godzina za godzinę”.
Podstawa prawna:
