Przedsiębiorcy z początkiem każdego kolejnego roku mają prawo do zmiany formy opodatkowania, jednak muszą pamiętać, że za jej zmianą idzie również modyfikacja w zakresie płaconej składki zdrowotnej. Może natomiast pojawić się pytanie – co zrobić z miesiącem styczniem, w którym brak jest podstawy do ustalenia dochodu z miesiąca poprzedniego w związku ze zmianą formy opodatkowania? Na to pytanie odpowiedział ostatnio Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wyjaśniając wątpliwości przedsiębiorcy.
Pytanie przedsiębiorcy
Z wnioskiem o interpretację przepisów do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wystąpił przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, która w 2025 r. była opodatkowana podatkiem liniowym. Od stycznia 2026 r. przedsiębiorca zmienił formę opodatkowania na zasady ogólne (skala podatkowa).
Przedsiębiorca zapytał, czy w takim przypadku, tj. gdy w grudniu był opodatkowany inną formą niż obowiązująca w miesiącu rozliczenia – podstawa wymiaru składki zdrowotnej za styczeń 2026 r. powinna być liczona od dochodu z grudnia czy też może od minimalnej podstawy wymiaru składki zdrowotnej.
Zdaniem wnioskodawcy, podstawą obliczenia składki zdrowotnej powinna być minimalna podstawa jej wymiaru, w związku z czym składka zdrowotna powinna wynosić 314,96 zł.
Wyjaśnienia ZUS
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na wniosek wskazał, że w myśl art. 81 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność gospodarczą, opodatkowanych skalą podatkową, podatkiem liniowym lub osiągających dochody z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, stanowi dochód z działalności gospodarczej ustalony za rok kalendarzowy jako różnica między osiągniętymi przychodami w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych a poniesionymi kosztami uzyskania tych przychodów, pomniejszony o kwotę opłaconych w tym roku składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
Podstawa wymiaru składki w nowej wysokości obowiązuje od 1 lutego danego roku do 31 stycznia roku następnego, zwanego „rokiem składkowym”.
Dochód z działalności gospodarczej uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który opłacana jest składka zdrowotna w przypadku pierwszego miesiąca podlegania ubezpieczeniu w roku składkowym jest ustalany jako różnica między osiągniętymi przychodami w rozumieniu ustawy o PIT a poniesionymi kosztami uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy o PIT. Dochód ustalony w ten sposób jest pomniejszany o kwotę składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe opłaconych w tym miesiącu, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
W przypadku, gdy podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego, podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne za ten miesiąc stanowi ta kwota minimalnego wynagrodzenia.
Co ważne, do ustalenia podstawy wymiaru składki zdrowotnej za miesiąc, w którym ubezpieczony stosuje daną formę opodatkowania mogą być uwzględniane wyłącznie te przychody/dochody, do których ma zastosowanie ta forma opodatkowania.
W odniesieniu do sytuacji podatnika organ wskazał, że po zmianie formy opodatkowania z podatku liniowego na opodatkowanie według skali podatkowej, w odniesieniu do miesiąca stycznia brak jest możliwości ustalenia dochodu z miesiąca poprzedniego, do którego zastosowanie miałoby opodatkowanie według skali podatkowej. Wobec niewystąpienia takiego dochodu, podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne za styczeń danego roku po zmianie formy opodatkowania odpowiada kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego.
