Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (podobnie jak ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych) nakłada na przedsiębiorców podatkowe ograniczenia w zakresie obrotu gotówkowego – przede wszystkim i co najistotniejsze dla przedsiębiorców, wydatki, za które płatności między przedsiębiorcami odbywają się w formie gotówkowej, nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, jeśli przekraczają kwotę 15 000 zł. W tym miejscu pojawia się pytanie – czy płatności w relacjach z osobami fizycznymi również są w jakiś sposób ograniczone?
Przepisy dotyczące przedsiębiorców
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych przewiduje, że podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu m.in. w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego.
Przenosząc się na grunt przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców należy zauważyć, że przywołany przepis określa, że dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku, gdy:
- stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz
- jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15 000 zł lub równowartość tej kwoty, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.
Z powyższych przepisów wynika, że po pierwsze – stroną transakcji musi być inny przedsiębiorca, a po drugie – jednorazowa wartość transakcji (bez względu na liczbę płatności z niej wynikających) musi przekraczać 15 000 zł.
Dla przedsiębiorców ma to istotne znaczenie, bowiem transakcje nieprzekraczające 15 000 zł, nawet jeśli dotyczą płatności dla innego przedsiębiorcy, mogą być opłacane w formie gotówkowej i nie spowoduje to negatywnych konsekwencji na gruncie przepisów ustawy o PIT – tj. wydatek taki przedsiębiorcy będą mogli zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.
Zakupy od osób prywatnych
Często zdarzają się sytuacje, że przedsiębiorcy nabywają towary od osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Przykładowo niejednokrotnie kupują oni np. samochody osobowe na umowę kupna-sprzedaży od osoby fizycznej, jednocześnie chcąc zapłacić gotówką za dokonany zakup.
Trzeba zauważyć, że ograniczenia wynikające z limitu 15 000 zł odnoszą się wyłącznie do relacji typu B2B – tj. transakcji zawieranych między przedsiębiorcami. Oznacza to, że jeśli drugą stroną umowy jest osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej, wówczas powyżej wskazane przepisy nie znajdą zastosowania. Osoba prywatna nie posiada statusu przedsiębiorcy, tym samym nie można jej traktować jak podmiotu wskazanego w ustawie Prawo przedsiębiorców. Na ten moment brak jest ograniczeń, jeśli chodzi o płatności gotówkowe między przedsiębiorcami a osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej.
Podsumowanie
Limit 15 000 zł w zakresie płatności gotówkowych nie obejmuje zakupów konsumenckich ani transakcji, w których podatnik występuje jako nabywca od osoby niebędącej przedsiębiorcą – czyli profesjonalnym uczestnikiem obrotu gospodarczego. Dlatego też przedsiębiorca, który np. nabywa od osoby fizycznej samochód o wartości 45 000 zł, może zapłacić jej za ten zakup gotówką i nie poniesie negatywnych konsekwencji takiego postępowania na gruncie przepisów ustawy o PIT, tj. wydatek taki nie zostanie wyłączony z kosztów uzyskania przychodów – miałoby miejsce w pewnym zakresie w przypadku, gdyby transakcja taka miała miejsce między dwoma przedsiębiorcami.
